Executieve disfunctie en apps die kunnen helpen

Executieve functies zijn de mentale vaardigheden waarmee je plant, begint, prioriteert, onthoudt en schakelt; onderzoekers als Adele Diamond groeperen ze in drie kernen, werkgeheugen, inhibitie en cognitieve flexibiliteit. Het invloedrijke model van Barkley gaat een stap verder en stelt dat ADHD in de kern een verschil in zelfregulatie is, niet in aandacht alleen. Als die vaardigheden moeilijker bereikbaar zijn, wat vaak voorkomt bij ADHD en ook kan horen bij stress, somberheid of vermoeidheid, kun je precies weten wat je moet doen en het toch niet doen. Die kloof tussen intentie en actie is executieve disfunctie. Het is geen gebrek aan willen.

Een app kan executieve functies niet repareren, maar kan er iets van voor je vasthouden. Cognitiewetenschappers noemen dit offloading: een deel van de mentale last verschuiven naar iets betrouwbaars buiten je hoofd.

Een app is steun, geen behandeling. Tools als NanoDo, dat de dag tot drie dingen beperkt en ze op je lock screen houdt, zijn precies rond deze ideeën gebouwd, en iets zo kleins kan de drempel om te beginnen echt verlagen. Wees wel kritisch op apps die beloven executieve functies te trainen of te herstellen: onderzoek naar dat soort training laat winst zien die smal blijft en zelden doorwerkt in het dagelijks leven. De last dragen is eerlijk; de moeite genezen is niet wat een takenapp doet. En als executieve disfunctie je werk, studie of welzijn raakt, is het de moeite waard om dat met een huisarts of ADHD-specialist te bespreken, die naar het hele plaatje kan kijken in plaats van alleen de lijst.